Przeziębienia a astma i PoChP

 

"Przeziębienie" jest określeniem mało precyzyjnym. Nazywamy tak różne choroby infekcyjne, które powodują podwyższoną temperaturę, katar, ból głowy, uczucie "rozbicia", itp. objawy, które wszyscy dobrze znamy. Przeziębienia nie można mylić z grypą - ciężką chorobą wirusową, wywołaną przez wirusy grypy - chociaż objawy grypy i "choroby przeziębieniowej", jak czasem określa się przeziębienie, często są podobne.

Przeziębienie

W przypadku osób chorych na astmę oskrzelową i przewlekłą chorobę obturacyjną płuc (POChP), przeziębienie, czyli zapalenie wywołane przez (najczęściej) infekcję bakteryjną lub wirusową, powoduje zaostrzenie objawów astmatycznych.
Dlatego w takich przypadkach wygodne jest używanie określenia "zaostrzenie infekcyjne".
W okresie jesienno-zimowym o przeziębienie nietrudno. Mieszkania często są przegrzane, szczególnie na początku sezonu grzewczego, a na zewnątrz chłód i wilgoć powodują przemarznięcie. Odporność organizmu się zmniejsza, a w pracy, szkole czy autobusie nie brakuje kichających i kaszlących roznosicieli zarazków. Jak z tego wynika, osoby chore na astmę lub POChP powinny unikać częstych zmian temperatury otoczenia, a zwłaszcza przemarznięcia i przemoczenia, i starać się nie przebywać w miejscach, gdzie od kogoś mogłyby "złapać" przeziębienie.

Drobnoustrojami, które najczęściej powodują zaostrzenia astmy i POChP są:

  • bakterie (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Mora-xella catarrhalis),
  • wirusy (rozpoznawane coraz częściej: typu grypy, paragrypy. wirus RS),
  • mikoplazmy (mniej powszechne),
  • chlamydie.Drobnoustroje te często, zwłaszcza u chorych na POChP, kolonizują zniszczony chorobą nabłonek oskrzeli i są tam stale obecne. Wynika to m.in. z uszkodzenia aparatu rzęskowego i utrudnienia usuwania wydzieliny i zanieczyszczeń z dróg oddechowych. W sprzyjających warunkach, kiedy "przeziębienie" zmniejsza odporność organizmu, zarazki się uaktywniają.
    Coraz częściej stosowane są szczepienia przeciw tym patogenom. Wykazano dużą skuteczność szczepień przeciw grypie u chorych na POChP. Stosowane są też szczepionki przeciwpneumokokowe lub wieloważne szczepionki przeciwbakteryjne, a niekiedy także autoszczepionki, ale z różnym skutkiem. Szczepienia powinny być wykonywane pod koniec lata.
    Objawy infekcyjnego zaostrzenia astmy lub POChP mogą mieć różne nasilenie. Chory powinien je znać i umieć rozpoznać, nawet kiedy ich nasilenie jest niewielkie. Dotyczy to także rodziców dzieci chorych na astmę. Wczesne rozpoznanie infekcyjnego zaostrzenia umożliwia szybkie rozpoczęcie leczenia i uniknięcie nasilenia objawów. Zwlekanie, nieodpowiednie leczenie lub użycie niewłaściwego antybiotyku, mogą spowodować duże nasilenie objawów astmy, a nawet wystąpienie stanu astmatycznego.
    Trzeba pamiętać, że niektórzy chorzy, szczególnie leczeni glikokortykostroidami, mogą nie mieć typowych objawów przeziębienia, takich jak podwyższona temperatura, katar, ból głowy czy kości, uczucie ogólnego "rozbicia". Przeziębienie można u nich rozpoznać po zwiększonej ilości wydzieliny oskrzelowej, zmianie jej koloru na żółty czy zielony, nasileniu duszności i/lub kaszlu. Podczas badania lekarskiego dostrzegalne są furczenia i silniejsze niż normalnie objawy bronchospastyczne. Badania dodatkowe wykazują nasilenie obturacji, zmniejszenie PEF (chory może to zmierzyć sam), zwiększenie liczby krwinek białych, leukocytozę krwi obwodowej i ewentualnie (w badaniach radiologicznych) zmiany przyoskrzelowe lub zagęszczenia zapalne. Niekiedy długo trzeba choremu wyjaśniać celowość wykonania badań dodatkowych, szczególnie prześwietlenia. Nie jest natomiast uzasadnione wykonywanie posiewów plwociny, ponieważ badanie to wykaże obecność wielu gatunków bakterii, także saprofitycznych, przez co nie wyjaśni, który drobnoustrój spowodował zakażenie.
    Leczenie antybiotykami jest w tej sytuacji "empiryczne", czyli polega na podawaniu antybiotyku zwalczającego drobnoustroje potencjalnie (w danym przypadku) chorobotwórcze. Różnice w stosowanej antybiotykoterapii wynikają m.in. z tego, czy zakażenie nastąpiło w szpitalu, czy poza nim.

    Leczenie zaostrzeń infekcyjnych jest skojarzone i polega na:

  • podawaniu antybiotyków,
  • upłynnieniu i usunięciu wydzieliny (środki wykrztuśne, mukolityki),
  • udrożnieniu dróg oddechowych (leki rozszerzające oskrzela, fizykoterapia),
  • zwiększaniu siły mięśni oddechowych.

    Zastosowanie antybiotyku znacznie przyspiesza ustąpienie objawów i skraca czas leczenia zaostrzenia infekcyjnego. Wybór antybiotyku zależy od:

  • rodzaju podejrzanego drobnoustroju,
  • przewidywanej skuteczności antybiotyku w danym otoczeniu,
  • tolerancji leku przez chorego (uwaga na uczulenia),
  • efektów leczenia.Antybiotyki z wyboru to amoksycylina z kwasem klawulonowym, cefalosporyny II generacji, makrolidy i ewentualnie chinolony. Jeśli trzeba podawać antybiotyk dożylnie, polecana jest terapia sekwencyjna, polegająca na zmianie sposobu podawania na doustny po wstępnym ustąpieniu objawów. W większości przypadków możliwe jest leczenie w domu. Antybiotyki są coraz skuteczniejsze, lepiej tolerowane i łatwiej przyswajalne. Pobyt w szpitalu może, niestety, spowodować dodatkowe zakażenie innymi drobnoustrojami. Do szpitala trafić powinni chorzy w ciężkim stanie, ze znacznie nasiloną dusznością, brakiem poprawy po leczeniu w domu, wymagający podawania tlenu lub chorzy ze współistniejącymi chorobami innych narządów lub ogólnoustrojowymi.
    Tak więc, uważajmy na przeziębienia i nie zwlekajmy z wizytą u lekarza prowadzącego, kiedy zauważymy u siebie lub swoich dzieci jakiekolwiek podejrzane objawy.
Tomasz Raczyk
O Tomasz Raczyk 255 artykułów
Nazywam się Tomasz Raczyk. Od lat moim zamiłowaniem jest medycyna alternatywna i filmowanie ptaków w przyrodzie. Ukończyłem studia medyczne z wynikiem bardzo dobrym. Obecnie piszę praca doktorską. W wolnych chwilach montuje filmy o przyrodzie.

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*