Nadciśnienie związane z otyłością

twojnajlepszyszpital.pl/
twojnajlepszyszpital.pl/

Problem nadmiernej masy ciała oraz chorób z nią związanych (NadciśnienieCukrzyca) dotyczy coraz większej liczby mieszkańców świata.  W Europie na otyłość cierpi 10-27% mężczyzn i 10-38% kobiet. W co najmniej 9 krajach europejskich stwierdza się występowania otyłości wśród mężczyzn, w co najmniej 7 krajach wskaźnik ten dotyczy kobiet. W niektórych częściach Europy rozpowszechnienie otyłości i nadwagi przekroczyło 67%! Otyłość to także problem znacznej części polskiego społeczeństwa. U ponad 60% dorosłych mężczyzn i około 50% wykazuje się nadwagę lub otyłość.

Otyłość a nadciśnienie

Otyłość jest czynnikiem ryzyka licznych chorób. Niektóre z nich znacznie upośledzają stan zdrowia i przyczyniają się do przedwczesnego zgonu. W badani INTERHEART zidentyfikowana 9 modyfikowalnych czynników ryzyka, które w 90% odpowiadają za ryzyko wystąpienia zawału serca, bez względu na wiek i rasę. Siedem z nich to czynniki związane z nadmierną masą ciała. Wśród nich występuje nadciśnienie tętnicze, którego związek z otyłością bezsprzecznie potwierdziły liczne dowody z badań eksperymentalnych i klinicznych. Szacuje się, iż w krajach zachodnich 30-65% przypadków nadciśnienia tętniczego bezpośrednio wiąże się z otyłością. Autorzy VII raportu Joint National Committee (JNC) z 2003 roku zaliczyli otyłość do najważniejszych czynników ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego. Bezpośredni związek między nadciśnieniem tętniczym a warnością wskaźnika masy ciała (BMI – body mass index) obserwowano u osób badanych od wczesnego dzieciństwa do wieku podeszłego. Silna relacja między wartością ciśnienia tętniczego a ilością tkanki tłuszczowej nie ogranicza się do otyłości patologicznej, lecz ma charakter ciągły, bez wartości progowej. Im dłuższy jest okres otyłości, tym większe stwierdza się ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego. Udowodniono, że każde zwiększenie masy ciała o 10kg ponad wartość prawidłową prowadzi do przeciętnego wzrostu skurczowego ciśnienia tętniczego o 3mm Hg, a rozkurczowego i 2,3 mm Hg. Ten pozornie niewielki wzrost przekłada się na 12-procentowy wzrost ryzyka rozwoju  choroby niedokrwiennej serca i 24 procentowe zwiększenie ryzyka udaru mózgu.

Patogeneza – nadciśnienie tętnicze związane z otyłością

Dotychczas w pełni nie wyjaśniono mechanizmów, przez które nadmierna masa ciała przyczynia się do wzrostu wartości ciśnienia tętniczego. Patogeneza nadciśnienie tętnicze związane z otyłością jest złożona, a udział w niej bierze wiele współistniejących i często współzależnych czynników. Poniżej omówiono charakterystyczne zmiany towarzyszące otyłości, których znaczenie w rozwoju nadciśnienia tętniczego analizowało wiele autorów.

Zaburzenia hemodynamiczne

Wraz ze zwiększeniem masy ciała zwiększa się wartość rzutu serca i wypełnienie łożyska naczyniowego. Istotną składowa zwiększonego rzutu i wypełnienie łożyska naczyniowego. Istotną składową zwiększonego rzutu serca stanowi przepływ krwi przez dodatkową ilość tkanki tłuszczowej. Jednocześnie u osób otyłych obserwuje się mniejszy opór obwodowy niż u osób z prawidłową masą ciała i podobnymi wartościami ciśnienia tętniczego. U osób Otyłych z utrwalonym nadciśnienie tętniczym opór obwodowy, mimo zwiększonego wypełnienia łożyska wewnątrznaczyniowego, pozostaje niezmieniony. Wypadkową wszystkich tych zmian jest znacznie zwiększenie obciążenia wstępnego, a tekże – relatywanie w mniejszym stopniu - obciążenia następczego.

Insulinooporność i hiperinsulinemia

Hiperinsulinemia związana z otyłością zajmuję ważne miejsce w patogenezie nadciśnienie. Dodatnią korelację między stężeniem insuliny a ciśnieniem tętniczym stwierdzono zarówno u chorych na nadciśnienie, jak i u osób z prawidłowymi wartościami ciśnienia tętniczego.

Opisano wiele mechanizmów leżących u podstaw partogenezy rozwoju nadciśnienia pod wpływem insulinooporności i związanej z nią hiperinsulinemii, takich jak:

  • zaburzenia natriureza, prowadząca do zwiększonej retencji sodu – efekt antynatriuretyczny wynika prawdopodobnie z bezpośredniego wpływu insuliny na transport sodu zarówno w bliższym, jak i dalszym odcinku cewki nerkowej;
  • niedostatecznie zmniejszenie oporu obwodowego w odpowiedzi na zwiększenie wolemii – uwzględnia się także brak właściwej reakcji na bezpośredni, rozszerzający wpływ insuliny na ścianę naczyniową. Część autorów uważa, że powodem tego zjawiska jest zaburzona sekrecja tlenku azotu przez komórki śródbłonka w odpowiedzi na insulinę;
  • zwiększenie aktywności reninowej osocza i stężenia aldosteronu;
  • zwiększenie stężenia endoteliny 1 w komórkach śródbłonka oraz zwiększenie gęstości receptorów typu A dla endoteliny w komórkach mięśni gładkich naczyń;
  • zmniejszenia syntezy prostaglandyn o działaniu wazodylatactjnym;
  • zmiany transportu błonowego elektrolitów – w warunkach insulinooporności dochodzi do upośledzenia aktywności ATP-zależnej pompy sodowo-potasowej oraz zwiększenia aktywności pompy sodowo-protonowej i wapniowej. Zaburzenia elektrolitowe obserwowane u chorych otyłych z insulinoopornością powodują zwiększenie kurczliwości i nadmierną reaktywność ściany naczyniowej na substancje presyjne;
  • mitogenny wpływ insuliny – insulina jest czynnikiem wzrostu komórek mieści gładkich naczyń, fibroblastów i komórek mięśnia sercowego, co prowadzi do pogrubienia błony środkowej naczyń, przebudowy i usztywnienia ściany naczyniowej oraz przerostu mięśnia sercowego;
  • zależna od insuliny stymulacja współczulnego układu nerwowego.

Nadmierna aktywacja układu współczulnego

Niepożądane efekty przewlekle utrzymującej się insulinooporności u osób otyłych, takie jak hiperinsulinemia i zwiększona aktywacja układu współczulnego, poprzez wpływ na naczynia krwionośne, serce i nerki sprzyjają występowaniu nadciśnienia tętniczego u osób z uwarunkowaną genetycznie predyspozycją do rozwoju tej choroby.

Zwiększenie retencji sodu Zwiększenie retencji sodu w nerkach

Wzrostowi wartości nadciśnienie tętniczego związanego z otyłością towarzyszy upośledzone ciśnienie natriurezy. W początkowym okresie otyłości przyczyną tego zjawiska jest zwiększona resorpcja sodu. Zmiany natriurezyciśnieniowej powodują, że u osób otyłych wartość średniego ciśnienia tętniczego musi być większa, aby możliwe było wydalanie porównywalnej ilości sodu. Dłużej trwająca otyłość wzrost ciśnienia tętniczego, hiperfiltracja kłębuszkowa, aktywacja neurohormonalna i zmiany metaboliczne mogą prowadzić do uszkodzenia kłębuszków nerkowych i dalszego upośledzenia natriurezy ciśnieniowej. Efektem tych zmian jest dalszy wzrost ciśnienia tętniczego i postępująca utrata funkcji nerek. Niezbyt dobrze poznano mechanizmy, w przebiegu których dochodzi do zwiększonej retencji sodu u osób otyłych. Najbardziej istotne są zwiększona aktywność nerwów współczulnych, nadmierna aktywacja układu renina-angiotensyna, zmiany sił wewnątrz nerkowych pod wpływałem nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej (zwłaszcza brzusznej) ścisle przylegającej do nerek, co prowadzi do wzrostu wartości – ciśnienie wewnątrz nerkowe, hiperinsulinemii, hiperleptynemii oraz zmiany w układzie hormonów natriuretycznych.

Tomasz Raczyk
O Tomasz Raczyk 255 artykułów
Nazywam się Tomasz Raczyk. Od lat moim zamiłowaniem jest medycyna alternatywna i filmowanie ptaków w przyrodzie. Ukończyłem studia medyczne z wynikiem bardzo dobrym. Obecnie piszę praca doktorską. W wolnych chwilach montuje filmy o przyrodzie.

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*