Funkcje i budowa zęba

twojnajlepszyszpital.pl
twojnajlepszyszpital.pl
[Głosów:1    Średnia:5/5]

Ząb składa się z dwóch części: korony i korzenia. Korona to część widoczna, która wystaje nad dziąsło, a korzeń to część ukryta w dziąśle. Zadaniem zębów jest rozdrabnianie pokarmu na niewielkie, miękkie fragmenty, które możemy połknąć. Zęby znajdujące się w przedniej części szczęki to siekacze, które rozcinają pokarm. Za nimi znajdują się kły, którymi rozrywamy twardsze fragmenty pożywienia. Zęby położone najdalej to zęby przedtrzonowe oraz zęby trzonowe – służą one rozdrabiania i rozgniatania pokarmu. Nasz pierwszy „garnitur” zębów to tzw. zęby mleczne, które pojawiają się już w wieku niemowlęcym. Pierwszy ząb zwykle wyrasta około siódmego miesiąca życia i jest to jeden z dolnych siekaczy. Zęby górne pojawiają się dwa miesiące później, a zęby przedtrzonowe wyrzynają się około pierwszych urodzin dziecka. Drugi komplet zębów zastępuje nasze zęby mleczne około szóstego roku życia. Ten zestaw zębów jest kompletny, gdy około dwudziestego roku życia pojawią się „zęby mądrości”, czyli zęby trzonowe umieszczone w tylnej części dziąseł. Dorosły człowiek ma łącznie 32 zęby.

Korona.

Korona to część widoczna, która wystaje nad dziąsło. Korona pokryta jest szkliwem – najtwardszą substancją znajdującą się w naszym organizmie.

Szyjka.

Szyjka zęba to miejsce styku szkliwa korony zęba z cementem korzeniowym. Do szyjki zęba przyczepia się przyczep nabłonkowy, który stanowi połączenie pomiędzy szkliwem, a dziąsłem. W ciągu upływu lat następuje fizjologiczne obniżanie się przyczepu nabłonkowego, czego konsekwencją jest obnażanie korzeni.

Korzeń.

Korzeń jest mocno umocowany w zębodole za pomocą włókien ozębnej wnikających do cementu, który pokrywa powierzchnię korzenia. Szczyt korzenia posiada otwór wierzchołkowy przez który przechodzą do i z zęba zarówno naczynia krwionośne, chłonne jak i nerwy, biegnące w zębie w kanale korzeniowym, aż do komory zęba. Wewnątrz korzenia znajduje się zazwyczaj jeden lub więcej kanałów o wspólnym albo oddzielnym ujściu. Kanały te mogą oddawać kanały boczne, a przy samym ujściu zwykle dzielą się na 3 gałęzie, które tworzą deltę korzeniową. Zęby posiadają różną ilość korzeni, a mianowicie: siekacze, kły, przedtrzonowce (z wyłączeniem pierwszych górnych przedtrzonowców) posiadają po 1 korzeniu, pierwsze górne przedtrzonowce i zęby trzonowe żuchwy mają 2 korzenie, trzonowce szczęki po 3 korzenie (podniebienny oraz dwa przedsionkowe – mezjalny i dystalny.

Szkliwo.

Szkliwo jest naturalną barierą ochronną, która osłania wewnętrzną część zęba przed działaniem bakterii, wysoką temperaturą i innymi czynnikami zewnętrznymi. Jest najtwardszą tkanką w naszym organizmie, a jego wytrzymałość można porównać z diamentem. Pod warunkiem, że o nie odpowiednio dbamy, w przeciwnym razie staje się bardziej kruche i podatne na urazy.

Miazga.

Miazga położona jest wewnątrz zęba, w jamie zęba. Wypełnia komorę zęba i kanał korzenia zęba. Zbudowana jest z galaretowatej tkanki łącznej i naczyń krwionośnych, chłonnych, włókien nerwowych oraz ich zakończeń. Otacza ją warstwa odontoblastów, które jednymi wypustkami dochodzą do zębiny, natomiast drugimi do miazgi. Miazga ma za zadanie odżywianie zęba, a poza tym pełni też funkcję ostrzegania bólem przy szkodliwych wpływach termicznych, chemicznych, bakteryjnych, a także mechanicznych.

Zębina.

Zębina tworzy warstwę o grubości ok. 3 mm, która otacza jamę zęba. Jej górna część to komora zęba, a dolną jest kanał zęba. Jama ta jest wypełniona miazgą zęba. Zębinę wytwarzają komórki zębinotwórcze, czyli odontoblasty. Powstająca tkanka jest twarda, podobna do kości. Podobnie jak w szkliwie składa się w 70% – 80% ze związków nieorganicznych i od 20%- 30% z substancji organicznych. Bardzo ważną cechą jest wrażliwość zębiny na ból, a możliwe jest to dzięki wypustkom odontoblastów, które przekazują impulsy elektryczne. Zaletą tego jest możliwość regeneracji zębiny, która może tak długo być produkowana, jak długo zdrowa jest miazga. Wadą tego procesu jest natomiast zmniejszanie się, początkowo dużej, komory zęba. Istotnie ważną właściwością zębiny jest jej elastyczność. Pomimo że wszystkie tkanki zęba ją wykazują, to zębina jest tą, która jest najbardziej wytrzymała na zginanie bez wcześniejszego jej złamania.

Wierzchołek korzenia.

Wierzchołek korzenia jest jedyną części zęba, która posiada mały otwór, a nazywa się otworem wierzchołkowym zęba.

Cement.

Jest tkanką pokrywającą korzeń zęba od brzegu korony, aż po wierzchołek zęba. Warstwa cementu w pobliżu szyjki jest bardzo cienka, ok. 0,015 mm, natomiast na wierzchołku zęba o wiele grubsza, ok. 0,4 mm. Pod względem budowy i składu cement odpowiada tkance kostnej. Cement wytwarzany jest przez specjalne komórki nazywane cementoblastami. Powstaje przy tym warstwa wewnętrzna, bezkomórkowa, leżąca na zębinie, i warstwa zewnętrzna, która zawiera komórki cementu. Do warstwy zewnętrznej wrastają tak zwane włókna ozębnej (Sharpeya), które przebiegają od cementu do kości szczęki albo żuchwy i umocowują ząb w kości. Jest to jeden tzw. element aparatu zawieszeniowego zęba.

Ozębna.

Ozębna jest tkanką łączną wypełniającą przestrzeń pomiędzy ścianą kostną zębodołu, a korzeniem zęba. Ozębna pełni funkcję umocowania zęba oraz odżywiania cementu i kości zębodołu.

Tomasz Raczyk
O Tomasz Raczyk 250 artykułów
Nazywam się Tomasz Raczyk. Od lat moim zamiłowaniem jest medycyna alternatywna i filmowanie ptaków w przyrodzie. Ukończyłem studia medyczne z wynikiem bardzo dobrym. Obecnie piszę praca doktorską. W wolnych chwilach montuje filmy o przyrodzie.

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*